Son Üç Günde Dünya ve Türkiye'de Ekonomik Gelişmeler: Belirsizlik, Rekorlar ve Dönüşüm Arayışı

26-28 Ekim 2025 tarihleri arasında küresel ve yerel ekonomi gündemi, beklenti yönetimi ile veri eksikliği arasında gidip gelen bir tablo çizdi. ABD'de Federal Rezerv’in yaklaşan toplantısı, hükümet kapanmasının gölgesinde şekillenirken; Türkiye'de faiz politikası eleştirileri, ihracat rekorları ve savunma sanayi atılımları öne çıktı. Bu üç günlük dönemde, ekonomi hem umut hem de uyarı sinyalleri verdi.

Küresel Ekonomi: Fed Belirsizliği, Veri Kaosu ve Bölgesel Sıkıntılar

ABD ekonomisi, bu hafta faiz indirimi beklentisiyle yön ararken, hükümetin kapanması nedeniyle kritik verilerin gecikmesi ciddi bir boşluk yarattı. Enflasyonun yıllık bazda %3,0’a gerilemesi, faiz indirimi ihtimalini güçlendirse de, istihdam ve büyüme gibi temel göstergelerin eksikliği karar alıcıları zorluyor. Piyasalarda “kör uçuş” benzetmeleri yapılırken, politika yapıcılar arasında görüş ayrılıkları derinleşiyor.

Avrupa Merkez Bankası, faizleri %2 seviyesinde sabit tutma eğiliminde. Enflasyondaki yukarı yönlü baskı ve toparlanmanın yavaş seyri, gevşeme beklentilerini sınırlıyor. Kanada ise ABD’nin ticaret politikalarına paralel olarak faiz indirimine hazırlanıyor. Küresel finans çevrelerinde, “çoklu riskler” ve “veri eksikliği” gibi temalar öne çıkıyor.

Rusya ekonomisi, yaptırımlar ve yüksek faizlerin etkisiyle daralma sinyalleri veriyor. Yeni nesil uçak projeleri ve savunma yatırımları gündeme gelse de, sermaye akışındaki tıkanıklık ve AB'de dondurulan varlıklar, ekonomik sıkışmayı derinleştiriyor. Resesyon uyarıları artarken, yatırım ortamı zayıflıyor.

Finansal piyasalarda ise bilanço küçültme sürecinin sonuna yaklaşıldığı konuşuluyor. Likidite piyasalarında alarm zilleri çalarken, hisse senedi rallileri politik gelişmelere bağlanıyor. Yapay zekâ dışı sektörlerde gerilim artıyor; küresel ekonomi, faiz indirimleriyle rahatlamaya çalışsa da veri eksikliği ve jeopolitik riskler dengeyi bozuyor.

Türkiye Ekonomisi: Faiz Tartışmaları, İhracat Rekorları ve Savunma Hamleleri

Türkiye’de ekonomi gündemi, Merkez Bankası’nın 100 baz puanlık faiz indirimiyle sarsıldı. Faiz oranı %39,5’e çekilirken, bu adım bazı uzmanlar tarafından “programın sonu” olarak değerlendirildi. Eleştiriler, para politikasının bağımsızlığı ve sürdürülebilirliği üzerine yoğunlaştı. Konut fiyatlarındaki dalgalanma ve üretim beklentilerindeki zayıflama da endişe yarattı.

İşsizlik oranı %8,6 seviyesinde sabit kaldı. Genç işsizlik %14,9’a gerilerken, atıl işgücü oranı %28,6’ya ulaştı. Bu veriler, istihdam piyasasında karmaşık bir tabloyu işaret ediyor. Öte yandan, Cumhuriyet Bayramı’na denk gelen ihracat verileri umut verici: 390 milyar dolarlık dış satışla yeni bir rekor kırıldı. Liman trafiği de son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Savunma sanayinde önemli gelişmeler yaşandı. Altay tankının yeni nesil silah sistemi teslim edilirken, Türkiye ile Birleşik Krallık arasında 20 adet Eurofighter savaş uçağı için 9 milyar Euro’luk anlaşma imzalandı. Dijital ekonomi alanında da adımlar hızlandı; teknoloji devlerinin Türkiye’ye çekilmesi için yeni stratejiler açıklandı.

Şirket bilançoları ise sektörlere göre farklılık gösterdi. Finans ve sigorta sektörleri güçlü performans sergilerken, traktör, otomotiv ve demir-çelik gibi üretim alanlarında zayıflama gözlendi. Tüketici fiyat endeksinde gıda kalemi enflasyonu yukarı çekerken, çekirdek enflasyon %29,5 seviyesinde sabit kaldı. Vergi gelirleri 10,5 trilyon TL’ye ulaşırken, bütçe açığı 1,5 trilyon TL olarak kaydedildi.

Kartlı ödemeler 2,19 trilyon TL’ye yükseldi; ekonomik güven endeksi son beş ayın zirvesine çıktı. Ancak üretim tarafındaki durgunluk, sıkı para politikasıyla birlikte “sıfır üretim” ikilemini doğuruyor. Borsa İstanbul, %0,81’lik düşüşle 10.853 puanda haftayı kapattı.

Genel Değerlendirme: Umut ve Uyarı Arasında Sarkaçta Salınan Ekonomi

Son üç gün, hem küresel hem de yerel düzeyde ikili bir ekonomik tablo sundu. ABD, faiz indirimleriyle rahatlama ararken veri eksikliği ve siyasi tıkanıklık riskleri artırıyor. Türkiye ise ihracat ve savunma sanayinde güçlü adımlar atarken, para politikası tartışmaları ve üretim zayıflığıyla mücadele ediyor.

Bu gelişmeler, ekonominin sadece rakamlarla değil, strateji ve toplumsal etkiyle şekillendiğini gösteriyor. Önümüzdeki hafta hem Fed’in hem TCMB’nin açıklamaları kritik olacak. Enflasyonla mücadelede üretim desteği ve güven artırıcı adımlar, sürdürülebilir büyüme için temel önemde.