Türkiye'de Bakım Görevi Üstlenen Yetişkinlerin Oranı %43.1

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Raporu

Son günlerde yapılan bir araştırmaya göre, Türkiye’de 18 ile 74 yaş arasındaki bireylerin yaklaşık %43.1'i çocuklar, torunlar, yaşlı akrabalar veya engelli aile üyeleri gibi çeşitli gruplara bakım vermekle yükümlü olduğunu ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından gerçekleştirilen bu anketin sonuçları, bakım verenlerin toplum içindeki rolünü ve sosyal dinamikleri anlamak açısından büyük önem taşıyor. Aile yapısının değişimi ve kadın-erkek eşitliği konularında derinlemesine analizlere ihtiyaç olduğu bir dönemde bu veriler oldukça dikkat çekici bir tablo sunuyor.

Bakım Görevlerinin Dağılımı: Kadınlar ve Erkekler Arasındaki Farklar

TÜİK’in raporuna göre bakıcılık görevleri cinsiyet bazında incelendiğinde, kadınların oranı erkeklerden daha yüksek çıktı. Kadınların %45.6'sı bakım verme sorumluluğu taşırken; erkeklerde bu oran %40.6 olarak belirlendi. Bu durum, geleneksel toplumsal rollerin hâlâ etkisini sürdürdüğünü gösteriyor olabilirken aynı zamanda kadının iş gücündeki yerini de sorgulamamıza yol açıyor. Bakım yükümlülüklerini üstlenen bireylerin çalışma hayatına katılım oranlarının ise genel nüfustan biraz daha fazla olması dikkate değer bulunmakta; özellikle bakıcı olan kişilerde iş gücü katılım oranın %60.5 civarında olduğu görüldü.

Cinsiyet Temelli İş Gücü Katılım Oranları

Araştırma bulguları arasında ilginç bir diğer nokta ise cinsiyete dayalı istihdam farklılıklarıdır. Bakımevlerinde aktif olan erkeklerden %86’sının iş gücüne katıldığı göz önünde bulundurulduğunda, kadınlarda bu oranın yalnızca %37.8 seviyesinde kalması önemli bir çelişkiyi ortaya çıkarıyor. Bu durum hem ekonomik bağımsızlık hem de toplumsal cinsiyet eşitliği adına ciddi sorunlara ışık tutmaktadır çünkü birçok kadının ev içinde sağladığı bakım hizmeti nedeniyle istihdamdan uzak kaldığı anlaşılmaktadır.Temelde var olan toplumsal normlar gereği çoğunlukla kadınların üstlendiği bakım görevleri kariyer hedeflerinden ödün verilmesiyle sonuçlanabilir ki bu da onların uzun vadede maddi sıkıntılar yaşamalarına sebep olmaktadır.

Çocuk Bakımı: Çalışan Ebeveynlerin Durumu

Ankette çalışan ebeveynlerle ilgili bilgilere odaklandığımızda en yaygın bakıcılığın çocuklarla ilişkili olduğuna tanıklık ediyoruz; dört çalışandan biri sadece 15 yaş altındaki çocuklardan sorumlu olduğunu belirtmiştir.Bunun yanında çalışan ebeveynlerin büyük kısmının profesyonel kreş ya da gündüz bakımı hizmetlerine başvurmadıkları görülmektedir. Özellikle 15 yaş altındaki çocuklarına bakan personelin yüzde 83’ü herhangi resmi childcare desteği kullanmadığını belirtti.Daha geniş kapsamda değerlendirildiğinde hemen hemen yarıya yakın kişilerin kendi imkânlarıyla ya da eşleriyle birlikte baktıkları ifade edilmiştir.Gözlemlenen temel sebepler arasında maliyet faktörünün yanı sıra uzun çalışma saatlerinin zorluğu öne çıkmaktadır.Kişisel zaman yönetiminde zorlanan pek çok kişi için bunun getirdiği zorluk dayanılmaz hale gelmekte olup sonucunda çatışmalar doğabilmektedir.

Türkiye Bağlamında Bakım Ekonomisi Üzerine Değerlendirmeler

Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de artan nüfus yaşlanması ile beraber hane halklarında yapılanmasına dair yeni stratejilere ihtiyaç duyulmaktadır.Bu bağlamda aile yapısında değişiklikler meydana gelirken devlet politikalarının mevcut duruma uygun şekilde düzenlenmesinin aciliyeti ortadadır.Ayrıca genç neslin eğitim süreçlerine dahil olmasını teşvik etmek amacıyla alternatif çözümler üretilebilir.Her ne kadar özel sektör imkanlarından faydalanma şansı olsa da halen yeterli destekleyici mekanizmaların geliştirilmediği aşikardır.Uzman görüşlerine göre aile içindeki dengelerin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan analistler,mali açıdan sürdürülebilir politikalara yönelmeyi öneriyor.Tradisyonel yapı içerisinde aktarılan bilgi paylaşımını esas alan uygulamalar çevresinde döngüler oluşturacak gerekli adımlar atılmalıdır.

Sosyal Politikaların Geleceğine Dair Öngörüler

Gelecek yıllarda ülkedeki sosyo-ekonomik gelişmeler ile beraber sosyal politika alanındakı dönüşüm ihtiyacından bahsetmek mümkündür.Sadece kamu otoritelerinin değil sivil toplum kuruluşlarının da etkin biçimde sürece dâhil olması beklenirken öznel yaklaşımlar geliştiren paydaşların katkıları son derece kıymet arz etmektedir.Yeni nesil anahtar kelime oluşturarak yaratılan veri havuzunu iyi değerlendirebilmek adına daha sistematik projeler üzerinde yoğunlaşmalıyız. Böylesine kritik bir noktada ileride oluşabilecek talepleri karşılamak üzere hazırlıklı olmak kaydıyla tüm kesimlere hitap edebilecek planlama süreçlerine giriş yapılmalıdır.Risk teminat fonlarının artırılması kadar yetenek havuzunun geliştirilmesi hususundaki çalışmaların hızlandırılması kararlaştırılmıştır.Soğuk savaş sonrası dünya düzleminde geçmişten ders alarak aksiyon almak kaçınılmaz görünmektedir.Değer zincirini besleyen her bileşenin sürdürülebilir büyümeye yönelik inşa edilen yapıda entegre olmasının zamanı gelmiştir.