Trump Sınıfı Bir Savaş Gemisi, Gerçeklikle Yüzleşiyor: Büyük Engeller

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yeni bir "Trump sınıfı" savaş gemisi planlarını açıkladı. Geminin "en hızlı, en büyük ve kesinlikle bugüne kadar inşa edilen herhangi bir savaş gemisinden 100 kat daha güçlü" olacağı iddia edildi. Bu gemilerin "en ölümcül yüzey savaşı gemilerinden bazıları" olacağını belirten Trump, bunların Amerikan askeri üstünlüğünü sürdürmeye yardımcı olacağını ve dünyadaki düşmanlarında korku yaratacağını vaadediyor. Ancak tüm bu iddialara rağmen ortada büyük bir sorun var: Savaş gemileri son on yıllarda geçerliliğini yitirmiş durumda. Son savaş gemisinin inşası üzerinden 80 yıl geçmişken, ABD Donanması, Iowa sınıfı son gemilerini de neredeyse 30 yıl önce emekliye ayırmıştı. Bugünün modern deniz kuvvetleri ise uzun menzilli füzelerle donatılmış uçak gemileri ve muhriplerle savaş alanında öne çıkıyor.

Trump'ın Vizyonu ve Savunma Uzmanlarının Görüşleri

Yeni yüzey savaşçılarının "savaş gemisi" olarak adlandırılması belki de yanlış bir terim kullanımı ancak savunma uzmanları, Trump'ın vizyonu ile modern deniz savaşı arasında hala birçok boşluk bulunduğunu belirtiyorlar. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden üst düzey danışman Mark Cancian, bu projeyi geçersiz kılan unsurların olduğunu ifade ederek, bu geminin asla denize açılmayacağını söyledi. Cancian'a göre programın tasarımı çok uzun sürecek, maliyetleri aşırı yüksek olacak ve Donanmanın mevcut dağıtılmış ateş gücü stratejisine ters düşecek şekilde ilerleyecektir. "Gelecek bir yönetim, ilk gemi suya inmadan bu programı iptal edecektir," diyen Cancian, bu durumun aslında projenin uygulanabilirliğini sorgulattığını vurguladı.

Tarihi Bağlamda Savaş Gemilerinin Değeri

Singapur'daki S. Rajaratnam Uluslararası Çalışmalar Okulu'ndan kıdemli araştırmacı Bernard Loo ise öneriyi "bir prestij projesi" olarak nitelendirerek tarihsel bir perspektif sundu. Loo, II. Dünya Savaşı sırasında Japonya'nın inşa ettiği Yamato ve Musashi isimli süper savaş gemilerini örnek gösterdi; zira bu devasa gemiler, önemli bir çatışma yaşamadan düşman uçakları tarafından batırıldı. "Tarihte savaş gemilerine baktığımızda büyüklük her zaman önemsenmiştir... Basit bir strateji perspektifinden bakıldığında, boyut önemlidir," diyen Loo, önerilen savaş gemisinin 35 bin tondan fazla ağırlığına sahip olup 840 feetten fazla (yaklaşık iki futbol sahası uzunluğunda) olması nedeniyle potansiyel olarak düşmanlar için cazip bir hedef haline geleceğini dile getirdi.

Sembolizm ve Modern Askeri Stratejiler

Bryan Clark, Hudson Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı olarak Trump'ın savaşı sembolize eden güçten etkilenmiş olabileceğini belirtti. 1944'te tamamlanan USS Missouri gibi tarihi savaş gemileri, örneğin Japonya'nın teslimiyetine ev sahipliği yaparak ikonikleşmişti. Clark ayrıca ABD Donanması’nın Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’ne karşı koymak amacıyla dört İkinci Dünya Savaşı dönemi savaş gemisini yeniden devreye aldığını hatırlattı. Bu dönemin başkanının, ABD’nin en son ne zaman deniz üstünlüğü sağladığına dair duygusal bağlar taşıdığını söylemek mümkün.

Ayrıca, modern çağda oldukça önemli bir gerçektir ki savaş gemileri son olarak 1991 yılında Irak’a karşı ilk Körfez Savaşı sırasında kullanıldı; o zaman retrofitle donatılmış Iowa sınıfı savaş gemileri kara bombardımanı desteği sağlamak için görev yaptı. Clark'a göre bir geminin sınıflandırılmasından çok daha mühim olan şey taşıdığı silahlardır.

Savaş Gemisinin Özellikleri ve Maliyet Analizi

ABD Donanması'na göre Trump sınıfı savaş gemisi yeni bir "altın filonun" parçası olacak ve geleneksel silahların yanı sıra elektronik raylı toplar ve lazer tabanlı silah sistemleriyle donatılacak. Nükleer ve hipersonik füzeleri taşıyabilme kapasitesine de sahip olacak bu tür bir vessel - ismi ne olursa olsun - esasında büyük bir muhrip gibi işlev görecektir.

Ancak CSIS'ten Cancian bunun aksine böyle bir tasarımın Donanmanın dağıtılmış operasyon modeliyle çeliştiğini ifade etti; çünkü bu model savunmasızlığı azaltarak ateş gücünü birçok varlık arasına yaymayı hedefliyor. “Bu öneri tam tersi yönde gider; az sayıda büyük, pahalı ve potansiyel olarak savunmasız varlık oluşturur," diye ekledi.

Mali Engellerin Rolü

Eğer Trump sınıfı savaş gemisi teknik anlamda mümkün olsa bile analistler maliyetin belirleyici engel olacağı konusunda hemfikirlerdir. Loo’ya göre ABD silah programları sıkça sürelerini ve bütçelerini aştığından dolayı endişeler artmaktadır. Örneğin Zumwalt sınıfı muhriplerinin maliyet artışları nedeniyle 32’den üçe indirilmesi gibi durumlar yaşandı. Daha yakın zamanda Constellation sınıfı fırkateynin de tasarım ve iş gücü zorlukları sebebiyle iptal edildiği görülüyor.

Clark’a göre Trump sınıfının maliyeti mevcut muhriplerin iki ila üç kat daha fazlasına mal olabilir. Arleigh Burke muhriplerinin fiyatının yaklaşık 2.7 milyar dolar civarında olduğu göz önünde bulundurulduğunda tek bir savaş gemisinin 8 milyar doları aşabileceği tahmin ediliyor.

Dahası bu tür devasa deniz araçlarının mürettebatını eğitme ve bakım maliyetleri de zaten sıkıntılı olan Donanma bütçesi üzerinde ek baskılar oluşturacaktır. Bu bağlamda Loo'nun değerlendirmesi daha da sertleşiyor; stratejik açıdan bunu yanlış bir karar olarak değerlendiriyor ve “en azından benim açımdan bakıldığında bunun stratejik kibir olduğunu” ifade ediyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında görüyoruz ki Trump’ın ortaya attığı yeni 'savaş gems' düşüncesi önünde pek çok engel barındırmakta; gerek tarihsel gerekse finansal açıdan ciddi tartışmaları beraberinde getireceği aşikar...