Thai Başbakanı, Seçim Zaferini İddia Etti; İlk Sonuçlar Muhafazakârların Önde Olduğunu Gösteriyor

Thai Başbakanı Anutin Charnavirakul, ülkesinde gerçekleştirilen genel seçimlerde zafer ilan etti. İlk oy sayım sonuçlarının, hükümetteki muhafazakârların rakiplerinden çok daha önde olduğunu göstermesiyle birlikte bu durumu duyuran Anutin, "Başarım tüm Taylandlılara aittir, ister bizim için oy vermiş olsunlar ister olmasınlar" ifadelerini kullandı. Anutin'in partisi olan Bhumjaithai'nin beklenen sonuçları, reformist Halk Partisi'nin önünde olmasıyla dikkat çekti. Oyların %56'sının sayılmasıyla birlikte, Bhumjaithai partisinin 500 sandalyeli Bangkok parlamentolarında 197 koltuk kazanması beklenirken, Halk Partisi'nin ikinci sırada 110 koltuk alması öngörülüyor. Halk Partisi lideri Natthaphong Ruengpanyawut ise seçimleri kabullenmiş görünüyor ve Anutin hükümeti kurabilirse muhalefette hizmet etmeye hazır olduğunu belirtiyor.

Seçimlerin Arka Planı ve Süreci

Tayland’da gerçekleştirilen bu seçimlerin temel nedenlerinden biri, birkaç koalisyon hükümetinin çökmesi sonucunda ülkenin son üç yıl içinde peş peşe üç farklı başbakan görmesiydi. Seçimler sonunda hiç bir partinin genel bir çoğunluk elde etmesi beklenmezken, bu durum koalisyon görüşmelerine zemin hazırlıyor. Ancak Anutin’in şimdiye kadar hükümetin başında kalma olasılığı oldukça yüksek. Tayland'daki seçimler genellikle tahmin edilemez nitelikte oluyor ve bu sefer de aynı durumu yaşadık. Bu ani sonuçlar, son üç yılda kazanan performansını artırmayı bekleyen Halk Partisi için büyük hayal kırıklığı oldu.

Halk Partisi’nin Beklentileri ve Gerçekler

Halk Partisi, genç ve idealist adaylarına yönelik geniş destek beklentisiyle yola çıkmıştı; fakat bu umulan "turuncu dalga" desteklerinin gerçekleşmediği görüldü. Geçtiğimiz seçimde zafer elde eden ancak iktidara gelemediği için engellenen parti, Anutin'in pragmatik muhafazakârları tarafından ikinci sıraya itildi. Reformistler şimdilik muhalefette kalmaya devam edecekler. Eğer Halk Partisi kazanmış olsaydı ve bir kez daha iktidara geçemezse endişe verici bir kriz meydana gelebilirdi; ancak bu tehlike şu anda bertaraf edilmiş durumda.

Anutin’in Stratejileri ve Seçim Kampanyası

Anutin Charnavirakul'un başarısının arkasında çeşitli stratejiler yatıyor. Öncelikle ulusal birliği temsil eden duyguları öne çıkararak, geçen yıl Kamboçya ile olan iki kısa sınır savaşından yararlanarak seçmenlerden destek toplamayı başardı. Bhumjaithai partisi bu şekilde sağcı kanadı temsil ederken, geleneksel Tayland kurumlarının yanı sıra monarşi ve askeri gücün korunmasını vaadediyor. Kampanyası boyunca sert milliyetçi söylemlerle halkın nabzını tutan Anutin’in ayrıca yerel güç simsarlarını yanına çekme konusunda başarılı olduğu görülüyor; zira oyların %80'i ilk past-the-post sistemine göre belirlendi.

Diğer Parti Adayları ve Oy Dağılımı

Seçimlerde üçüncü önemli rakip olarak Shinawatra ailesinin Pheu Thai (Tayland için) partisi bulunuyor; bu parti de 86 sandalye kazanması bekleniyor. Geçmişte seçimleri domine eden Pheu Thai, iyi tanıtımlı popülist politikalarıyla dikkat çekiyordu ve her gün dokuz yeni milyoneri yaratmayı vaat eden ulusal piyango önerisinde bulunmuştu. Hem Bhumjaithai hem de Pheu Thai seçmenlere sübvansiyonlar ve nakit yardımları sunarak destek toplamaya çalıştı. Ancak Pheu Thai’nın geçtiğimiz koalisyon yönetimi sırasında Kamboçya ile yaşadığı sorunlardan dolayı önemli destek kaybedeceği tahmin ediliyordu.

Tayland’ın bir zamanlar dinamik olan ekonomisi siyasi istikrarsızlık nedeniyle duraklama aşamasına geldi; yapısal değişiklik eksikliği yabancı yatırımcıları endişelendiriyor. Aynı zamanda seçmenler de artan yaşam maliyetleri konusunda kaygılarını dile getirmişti. Bir kamu çalışanı olan Phananya Bunthong’un ifadesiyle: “Ekonominin düzelmesini istiyorum ve büyük fabrikaların komşu ülkelere taşınmasını istemiyorum” dedi ki bu durum Tayland'ın Vietnam'a karşı geride kaldığını vurguluyor.

Reform Talepleri ve Siyasi Engeller

Halk Partisi’nin sunduğu değişim talepleri arasında en büyük işletmelerin ve askerin gücünün kısıtlanması, geniş bürokrasinin sadeleştirilmesi ve eğitim sisteminin modernizasyonu gibi unsurlar bulunuyor. Fakat Tayland'da doğrudan bir seçim zaferi bile yeterli olmayabilir; çünkü güçlü ve seçilmemiş güçler sürekli olarak mevcut durumu sorgulayan partilere müdahale ediyorlar. Daha önce iki kez Halk Partisi’nin oluşumları mahkeme tarafından kapatılmıştır ve liderleri siyasetten yasaklanmıştır.

Tayland’daki Siyasi İstikrarsızlığın Etkileri

Pheu Thai partisinin beş başbakanının da mahkeme tarafından görevden alındığı göz önüne alındığında siyasi istikrarsızlığın derinleştiği anlaşılmaktadır. Birçok kişi için istenmeyen radikal değişim planlarını içeren Halk Partisi’nin tarihi başarısının ardından iktidara gelmesine engel olabilecek güçlü bir baskı unsurunun varlığı sürmektedir. Ancak eğer Halk Partisi 2023'te kazandığı 151 koltuğu aşabilseydi hükümeti kurmasının zorlayıcı olabileceği düşünülüyordu ki bu durum ise muhafazakâr çevrelerde büyük rahatsızlık yaratıyordu.

Tayland’da yapılan seçimlerin yanı sıra birçok kişi 2017 anayasasının reform edilip edilmeyeceğine dair referandumda da oy kullanıyor. Bu anayasa askeri yönetim döneminde hazırlanmış olup birçok Taylandlı ve eleştirmen bunun meclise seçilmeyen güçlere fazla yetki verdiğini düşünüyor. Gençlerden biri olan Kittitat Daengkongkho’nun belirttiği gibi: “Değişim istiyorum; her şeyin aynı kalmasını istemiyorum.” Bu noktada Tayland seçmenleri için sunulan seçenek açıkça ortaya çıkıyor: kapsamlı değişim mi yoksa mevcut durumun devamı mı?