Şili'de José Antonio Kast Sağcı Başkan Seçildi

Şili, 2023 yılındaki başkanlık seçimlerinde sağcı politikalarıyla tanınan José Antonio Kast'ı yeni başkanı olarak seçti. Bu seçim, ülkenin güvenlik, göç ve suç temaları etrafında şekillenen bir kampanya ile geçti. Kast, daha önce iki kez denediği başkanlık yarışında, mevcut sol koalisyonun adayı Jeanette Jara'yı %58'den fazla oy alarak açık farkla geride bıraktı. Bu sonuç, 1990 yılında Şili'nin askeri diktatörlük döneminin sona ermesinden bu yana en büyük sağa kayış olarak değerlendiriliyor. Seçimden sonra yaptığı ilk konuşmada Kast, “Şili bir kez daha suçtan, endişeden ve korkudan özgür olacak” diyerek destekçilerine seslendi.

Kast'ın Seçim Başarısı ve Toplumsal Tepkiler

Kast’ın zaferi, başkent Santiago'daki destekçilerinin arasında büyük bir sevinçle karşılandı. Birçok kişi Şili bayraklarıyla donanmıştı ve kutlamalar yapıyordu. Augustina Trancoso gibi destekçiler, "Ülkenin güvenliğini ve vatanseverliğini yeniden kazanabileceğimiz için mutluyum" dedi. Diğer yandan Belem Valdivieso da, "Çok yıllardır bir seçim kazanmaya çalışıyoruz," diyerek güvenlik konusundaki beklentilerini dile getirdi. Kast, ülkedeki düzensiz göçmenler ve artan suç oranları arasındaki bağı vurgulayarak, kamuoyunu ikna etmeyi başardı.

Seçim Stratejileri ve Göç Politikaları

Kast'ın seçim kampanyası boyunca Şili'yi kaos içinde bir ülke olarak tasvir etmesi dikkat çekti. Güvenliği yeniden tesis etme vaadinde bulunan Kast, düzensiz göçmenlerle mücadele edeceğini belirtirken aynı zamanda keskin harcama kesintileri de yapacağını açıkladı. Donald Trump’a olan hayranlığı ile bilinen Kast’ın politikaları, ABD Başkanı'nın bazı uygulamalarını andırıyor. Kast, Peru ve Bolivya ile olan sınırında bir duvar inşa edeceği sözünü vererek maksimum güvenlikte hapishaneler kurmayı ve düzensiz göçmenlerin kitlesel şekilde geri gönderilmesini taahhüt etti.

Suç Oranı ve Kamu Algısı

Şili’nin Güney Amerika’nın en güvenli ülkelerinden biri olduğu bilinse de son yıllarda yaşanan artan göç ve organize suç olayları halkta endişeye yol açtı. Ancak eleştirmenleri bu durumu abartılı buluyor. Santiago'daki bir seçmen Javiera Carrasco, bazı Kast politikalarını beğenmesine rağmen Komünist Parti adayı Jara'ya oy verdiğini ifade etti; çünkü haksız yere büyüyen bir güvensizlik algısının yaygınlaşmakta olduğunu düşündüğünü belirtti. Diğer seçmenler ise sıkça ülkede yaşanan hırsızlık ve terör olaylarından bahsederek gelecekle ilgili karamsarlıklarını dile getirdiler.

Kast’ın kazandığı bu seçimde aile geçmişinin etkisi de göz önünde bulundurulmalı. Kendisi Pinochet döneminde bakan olan bir kardeşe sahip; babası ise Nazi partisine üye olarak tanınıyor. Pinochet dönemi Şili’nin en tartışmalı dönemlerinden biri olarak kabul ediliyor ve insan hakları ihlalleriyle dolu bir geçmişe sahiptir. Bu bağlamda Kast’ın zaferi birçok kişi için korkutucu bir geri dönüşü simgeliyor.

Siyasi Dengenin Değişimi

Mevcut solcu Cumhurbaşkanı Gabriel Boric'in düşük onay oranları nedeniyle seçime katılamaması da bu sonucun oluşmasında etkili oldu. Rakibi Jara'nın "devamlılık oyu" olarak görülmesi onun başarısını olumsuz etkiledi. Kutlama partisi sırasında Francisco Otero gibi destekçiler ise hiçbir adayın herkesi tam anlamıyla temsil edemeyeceğini fakat mevcut hükümetin devamının çok daha kötü olacağı fikrini taşıdıklarını belirttiler.

Buna karşın Jara sosyal medyada yaptığı paylaşımlarla “demokratik sesin net bir şekilde duyulduğunu” ifade etti ve Kast'a “Şili’nin iyiliği için başarılar” diledi. Destekçilerinin çoğu ise Kast’ın yönetiminin ülkenin sağcı geçmişine geri döneceğinden endişe ediyorlar.

Kritik Eleştiriler ve Gelecek Beklentileri

Kast’ın vaatleri arasında yer alan 360 bin düzensiz göçmenin sınır dışı edilmesi gibi hedeflerin pek mümkün görünmediği eleştirileri yapıldı. Bazı seçmenler ayrıca Kast’ın cinsiyet eşitliği konusunda attığı adımları yetersiz buluyor; özellikle tecavüz durumlarında bile gebeliğin sonlandırılması yönündeki yasak karşısında ciddi kaygılar taşıyorlar.

Kast’ın ekonomik politikaları ise yatırımcılar tarafından memnuniyetle karşılanacak gibi görünüyor; zira kendisi serbest piyasa yaklaşımını benimseyerek devlet müdahalelerini azaltmayı hedefliyor. Bunun yanı sıra çevre koruma politikasına karşı mesafeli duruşu da dikkat çekiyor.

Seçim Sonrası Değişimler

Bu seçimlerdeki önemli bir diğer unsur ise otomatik kayıt sistemi sayesinde zorunlu oylamanın yürürlüğe girmesi oldu. Bu durum bazı seçmenlerin kendilerini en az kötü olan adayı seçmeye zorlanmış hissetmelerine yol açtı.

Cintia Urrutia gibi bazı seçmenler iki adayın da aşırı uçlarda olduğunu düşünse de daha merkezci bir aday olsaydı şanslarının daha yüksek olabileceğine inanıyorlar.

Ayrıca Kast’ın zaferi Latin Amerika’da sağa kayma eğilimlerinin süregeldiğini de gösteriyor; Arjantin, Ekvador, Kosta Rika ve El Salvador gibi ülkelerdeki benzer gelişmeler bunun kanıtı olarak değerlendirilebilir.

Kast'ın göreve başlaması planlanan tarih 11 Mart 2026’dır ve bu tarihten itibaren düzensiz göçmenleri uyararak yasa dışı olarak kalanların ülkeden ayrılmaları gerektiğini söylemektedir. Seçim sonuçları hem ulusal hem de uluslararası arenada geniş yankılar uyandırırken, gelecek dönemde Şili’nin nasıl bir yönetim anlayışına sahip olacağı merak konusu olmaya devam edecek.