Lübnan, İsrail'in Güney Köylere Yoğunlaştırılmış Herbisit Sıktığını İddia Ediyor

Lübnan hükümeti, İsrail hava araçlarının güney köylerine yoğun bir tarımsal herbisit sıktığını ve bu uygulamanın aşırı tehlikeli düzeylerde olduğunu açıkladı. Bu durum, gıda güvenliği ve çevresel güvenlik konularında endişeleri artırdı. Tarım ve çevre bakanlıkları, yapılan laboratuvar testlerinin, kullanılan maddenin glifosat olduğunu doğruladığını belirtti. Bu madde, bitki örtüsünü yok etmek için kullanılan bir kimyasaldır ve bazı örneklerde bulunan konsantrasyonların genellikle kabul edilen seviyelerin "20 ila 30 katı" olduğu ifade edildi. Başkan Joseph Aoun ise bu durumu "zehirli maddelerin" kullanımı olarak tanımlayarak, bunun Lübnan'ın egemenliğine bir ihlal olduğunu ve çevresel ile sağlık açısından bir suç teşkil ettiğini vurguladı. Ancak, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) konuyla ilgili herhangi bir yorumda bulunmadı.

Sprayin Amacı Hala Belirsiz

Köylüler, sınır köylerinde yapılan bu sıçramaların gerçekleştiğini bildirirken, bu olaydan bir yıl sonra İsrail ile Lübnanlı Şii İslamcı grup Hezbollah arasındaki çatışmaların sona erdiği belirtiliyor. Birkaç gün önce Birleşmiş Milletler barış gücü, İsrail tarafından sınır yakınlarında planlı spreylemeler hakkında bilgilendirildiğini ve sığınmak zorunda kaldıklarını açıkladı. Bu iletişim, bazı operasyonlarını iptal etmelerine neden oldu. Ayrıca, İsrailli güçlerin daha önce de Lübnan topraklarına bilinmeyen kimyasal maddeler bıraktıkları kaydedildi. Çatışmalar nedeniyle hala yerinden edilmiş on binlerce insan varken, Ramzi Kaiss gibi insan hakları araştırmacıları, bölgedeki tarım bağımlılığı dolayısıyla insanların evlerine dönmelerinin zorlaştığını belirtiyor.

Tarımsal Ekonomiye Etkileri

Uzmanlar, böyle olayların yalnızca yerel ekosistemlere zarar vermekle kalmayıp aynı zamanda Lübnan'ın tarım sektöründe geniş çaplı ekonomik sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyorlar. Nisan 2025'te Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 2024 çatışmasının Lübnan'ın tarım sektöründe özellikle güneyde ve Bekaa Vadisi'nde yaklaşık 700 milyon dolar zarar verdiğini bildirdi. Tarım sektöründeki kayıpların yanı sıra bu tür olayların gıda üretimini de ciddi şekilde tehdit ettiğinin altını çizen çevre grupları da mevcut. Örneğin Green Southerners isimli çevre grubu, “Bu tür eylemler mevcut ekosistemlere zarar verme potansiyeline sahip olup, böcek toplulukları ve doğal polinatörlere ciddi riskler oluşturarak biyolojik çeşitliliği tehdit ediyor” açıklamasında bulundu.

Glifosatın Sağlık Üzerindeki Etkileri

Bununla birlikte glifosatın sağlığa etkileri konusunda evrensel bir görüş birliği yok. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) Kanser Araştırma Uluslararası Ajansı, glifosatı "insanlar için muhtemel kanserojen" olarak sınıflandırırken; non-Hodgkin lenfoma ile bağlantılı olduğunu belirtmektedir. Diğer yandan ABD Çevre Koruma Ajansı ile Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi ise glifosatın insanlarda kanserojen risk oluşturma olasılığının düşük olduğu sonucuna varmıştır. Bu durum uluslararası alanda tartışmalara yol açmaktadır.

Lübnan Dışişleri Bakanlığı, İsrail'e karşı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne resmi şikayette bulunmayı planladıklarını bildirdi. Bu durumda Lübnan'ın nasıl bir strateji izleyeceği merak konusu haline geldi. Önümüzdeki dönemde konu üzerine yapılacak resmi değerlendirmelerin yanı sıra halk sağlığına yönelik etkilerin de dikkate alınması gerektiği öne sürülüyor.

Tarımın oldukça önemli olduğu güney Lübnan köylerinde yaşayanların geçim kaynaklarının doğrudan etkileneceği bu gibi durumlar sadece bireysel değil toplumsal boyutta da büyük sorunlara yol açabilir. Özellikle ayçiçeği bahçeleri, tütün tarlaları gibi ürünlerle geçinen yerel halk için bunun yaratacağı zararın büyüklüğü düşünülmesi gereken önemli bir konu olarak karşımıza çıkıyor. İnsan hakları kuruluşları, devletin zamanında önlem almasının gerekliliğine dikkat çekiyor ve bu tür ihlallerin tekrarlanmaması için uluslararası işbirliğinin şart olduğunu savunuyor.

Kısaca belirtmek gerekirse, Lübnan'daki herbisit uygulamalarının yarattığı tehditler yalnızca çevresel değil sosyal yapıyı da olumsuz etkileyebilecek potansiyele sahiptir. Tarımsal güvenliğin sağlanamadığı bir ortamda yerel halkın yaşamsal mücadele vermesi kaçınılmaz hale gelecektir. Gelecek dönemlerde konunun uzmanları tarafından yapılacak analizler ışığında gerekli tedbirlerin alınması büyük önem taşımaktadır.