İspanya'da Göçmen Varışları 2025'te %40'tan Fazla Düştü

İspanya, göçmen varışlarında 2025 yılında %40’tan fazla bir düşüş yaşadığını bildirdi. Bu önemli azalma, özellikle tehlikeli Atlantik rotasında, Kanarya Adaları’na yönelik gelen göçmenlerin sayısındaki ani bir azalmayla bağlantılı olarak değerlendiriliyor. Resmi rakamlar, İspanya'nın Avrupa'ya daha iyi bir yaşam arayan insanlar için en önemli giriş noktalarından biri olduğunu ve bu durumun ülkedeki düzensiz göçü kontrol altına alması konusunda Avrupa Birliği (AB) ortakları tarafından baskı altında olduğunu göstermekte. Yıllık veriler ışığında, İspanya'ya düzensiz yolla giren göçmen sayısı geçen yıl 36,775 olarak kaydedildi ve bu rakam 2024 yılına göre %42.6 oranında azalmıştır.

Kanarya Adaları ve Balear Adaları Üzerindeki Etkiler

İspanya’nın Kanarya Adaları, son yıllarda düzensiz göçmen akışının merkezlerinden biri haline gelmişti. Ancak 2025’te Kanarya Adaları’na yapılan varışların %62 oranında düşmesi dikkat çekici bir gelişmedir. Geçtiğimiz yıl sadece 17,788 göçmenin adalara ulaşması, güvenlik önlemlerinin sıkılaştırılması ve İspanya ile Fas arasındaki ilişkilerin iyileşmesiyle mümkün olmuştur. Bununla birlikte, Akdeniz'deki Balear Adaları’na gelen göçmen sayısı ise tam tersine %24.5 artarak 7,321’e ulaştı. Bu çelişkili veri seti, bölgedeki farklı dinamiklerin ve göç yollarının etkisini gözler önüne seriyor.

Ölümler Hala Yüksek Seviyelerde Seyrediyor

Buna rağmen genel olarak göçmen varışlarında görülen bu azalmanın yanında, hayatta kalma mücadelesi veren insanların ölümü hâlâ yüksek seviyelerde devam ediyor. İspanyol sivil toplum kuruluşu Caminando Fronteras’a göre, 2025 yılında İspanya’ya ulaşmaya çalışırken hayatını kaybedenlerin sayısı 3,000’i aşmıştır; bunlardan 437’sinin ise çocuk olduğu belirtiliyor. Bu veriler yalnızca ailelerden toplanan bilgilerle değil, kurtarılanların resmi istatistikleriyle de desteklenmektedir. Ölümlerin bu denli yüksek olması, deniz geçişlerinin ne denli tehlikeli olduğunun bir göstergesi olarak öne çıkmaktadır.

İspanya ile Fas Arasındaki İyileşen İlişkiler

Kanarya Adaları’ndaki düşüşün ardındaki nedenlerden biri de İspanya ile Fas arasında son dönemde sağlanan diplomatik ilerlemeler olarak görülmektedir. Madrid’in 2022 yılında Rabat’ın tartışmalı Batı Sahra toprakları üzerindeki otonomi planına verdiği destekten sonra iki ülke arasında işbirliği artmıştır. Hem İspanya hem de Fas hükümetleri deniz izleme faaliyetlerini artırmış ve insan kaçakçılığı ağlarına karşı sert tedbirler almıştır. Fas’ın kıyı devriyeleri ise yoğunlaştırılarak geçişlerin önlenmesi hedeflenmiştir.

İspanyol İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska, düzensiz göçün azaltılabilmesi için "kaynakta önleme" çağrısında bulunmuş ve bu bağlamda İspanya’nın Moritanya ve diğer Afrika ülkeleri ile yaptığı işbirliğinin önemine vurgu yapmıştır. Bakan Marlaska, Malta’da düzenlenen AB içişleri ve göç resmi toplantısında şu ifadeleri kullanmıştır: “Düzensiz göçü yalnızca güvene dayalı kapsamlı ittifaklar kurarak azaltabiliriz.” Bu sözler, Avrupa'nın dış sınırlarındaki durumu iyileştirmenin önemini vurgulamaktadır.

Moritanya ile AB Arasındaki Anlaşmaların Rolü

Moritanya’nın özellikle düzensiz göç konusunda almış olduğu önlemler de dikkate değerdir. AB sınır ajansı Frontex tarafından yapılan açıklamalara göre Moritanya’daki daha sıkı tedbirler ve yeni işbirlikleri sayesinde Kanaryalar’a olan göç akışı ciddi ölçüde azalmıştır. Moritanya’nın da AB ile imzaladığı anlaşma gereği tehlikeli deniz geçişlerinin engellenmesine yönelik harekete geçtiği bilinmektedir; bunun karşılığında ise yaklaşık 210 milyon euro (246 milyon dolar) finansman almaktadır.

Bununla birlikte insan hakları grupları bu tür anlaşmaların kötüye kullanım olasılıklarını artırabileceğine dair uyarılarda bulunmaktadırlar. Human Rights Watch’un Ağustos ayında yayınladığı rapor, Moritanyalı yetkililerin mültecilere yönelik sistematik kötü muamelelerde bulunduğunu iddia etmektedir; bunlar arasında tecavüz, işkence ve zorla para alma eylemleri yer almaktadır. Raporda ayrıca Moritanya’nın AB ile imzaladığı anlaşmadan sonra ihlallerin arttığı ifade edilmektedir ancak Moritanya hükümeti bu suçlamaları reddetmiştir.

Düzensiz Göçe Karşı Alınacak Önlemler ve Sonuçları

Tüm bu gelişmeler ışığında görünen o ki düzensiz göçe karşı alınan önlemler her ne kadar olumlu sonuçlar doğursa da sosyal adalet konularını da beraberinde gündeme getirmektedir. Düzensiz migrasyon sorununu çözmek adına sadece sınır kontrollerinin artırılması yeterli olmamakta; bunun yanı sıra uluslararası işbirlikleri ile birlikte insani yardım faaliyetlerine de büyük önem verilmelidir. Sadece sayısal veriler üzerinden değerlendirmek yerine her bireyin hikayesini göz önünde bulundurmak önem taşımaktadır.

Kısacası İspanya’da yaşanan bu değişim rüzgârları; hem Avrupa’nın düzensiz migrasyon politikalarının yeniden şekillenmesini hem de ilgili ülkelerin uluslararası ilişkilerinin nasıl evrileceğini göstermektedir. Hem insan hayatının korunması hem de insan haklarının güvence altına alınması açısından yapılacak olan tüm çalışmalar gelecekteki yönelimlerde belirleyici olacaktır.