İngiltere, Chagos Anlaşmasını Trump'ın 'Aptallık' Sözlerine Rağmen Savundu

İngiltere hükümeti, Mauritius'a Chagos Adaları'nı verme ve stratejik bir askeri üssü kiralama anlaşmasına yönelik eleştirileri yanıtlayarak duruşunu sergiledi. ABD Başkanı Donald Trump'ın sosyal medya üzerinden yaptığı "büyük aptallık" tanımının ardından, İngiliz yetkililer bu anlaşmanın ulusal güvenliği tehlikeye atmadığını belirtti. Sadece birkaç ay önce Trump ve diğer üst düzey ABD yetkililerinin desteğini aldığı bilinen bu anlaşmanın tartışmaya açılması, dünya genelinde dikkatleri üzerine çekti. Üstelik, İngiltere'nin bu kararı hangi gerekçelerle aldığını anlamak için Chagos Adaları'nın tarihi ve stratejik önemine geri dönmek gerekiyor.

Chagos Adaları'nın Tarihi ve Coğrafi Önemi

Chagos Adaları, Hint Okyanusu'nda stratejik bir konuma sahip olup, uzun yıllar boyunca askeri üs olarak kullanılmaktadır. 1965 yılında Mauritius'un bağımsızlık sürecinde İngiltere tarafından ayrılan adalar, o tarihten beri birçok tartışmanın merkezinde yer almıştır. Bu süreçte, İngiltere, adalardaki nüfusun zorla tahliye edilmesiyle ilgili ağır eleştirilere maruz kalmıştır. Bugün Diego Garcia adası üzerinde bulunan askeri üs, hem Birleşik Krallık hem de ABD için kritik bir öneme sahiptir ve global askeri operasyonlar için önemli bir destek noktasıdır.

Anlaşmanın Detayları ve İçsel Tartışmalar

Mayıs ayında imzalanan £3.4 milyarlık (yaklaşık $4.6 milyar) anlaşma, Chagos Adaları'nın egemenliğinin Mauritius'a devredilmesini öngörmektedir. Ancak İngiltere bu bölgede bulunan Diego Garcia Üssü'nün kontrolünü elinde tutmaya devam edecektir. Anlaşma gereği, İngiltere Diego Garcia'yı 99 yıl süreyle kiralayacak ve yılda ortalama £101 milyon ödeme yapacaktır. Başbakan Sir Keir Starmer’in sözlerine göre, bu adım askeri üsse karşı olabilecek 'kötü niyetli etkilerden' korunmak adına alınmıştır.

Trump'ın Eleştirisi ve Yanıtlar

Trump'ın sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı açıklamada, "Birleşik Krallık şu anda Diego Garcia Adası'nı Mauritius'a vermek üzere plan yapıyor" ifadeleri büyük yankı uyandırdı. Bu durumun Çin ve Rusya gibi ülkelerin gözünde bir zayıflık işareti olduğunu belirten Trump, "İngiltere'nin böyle önemli toprakları vermesi büyük bir aptallık" dedi. Buna karşılık olarak İngiliz hükümeti ise anlaşmanın arkasında olduklarını vurgulayarak ABD'nin desteğine güven duyduklarını ifade etmiştir.

Buna ek olarak, Londra'daki yetkililer anlaşmanın yalnızca iki ülke arasında değil, aynı zamanda beş göz müttefikleri arasında da desteklendiğini dile getirdi. Avustralya, Kanada ve Yeni Zelanda gibi diğer müttefik ülkelerin de bu durumu desteklediği iddia edilmektedir.

Uluslararası Hukuk ve Mauritius'un Hak Talepleri

Mauritius’un avukatı Gavin Glover ise Uluslararası hukuk açısından Mauritius'un Chagos Adaları üzerindeki egemenliğinin kesin şekilde tanındığına dikkat çekerek bu anlaşmanın geçerliliği hakkında belirsizlik olmaması gerektiğini savundu. Yıllardır devam eden egemenlik tartışmaları içinde Mauritius'un hak iddiaları güçlenmiş durumda. Ayrıca Glover’a göre yapılan anlaşma tamamen Birleşik Krallık ile Mauritius arasındaki özel bir müzakere sonucunda gerçekleşmiştir.

Siyasi Tepkiler ve Kamuoyunun Duruşu

Anlaşmayla ilgili gelişmelerin ardından İngiltere içindeki siyasi partiler de farklı görüşler sunmuştur. Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, Twitter üzerinden yaptığı paylaşımda başbakanın “Chagos konusunda rotayı değiştirme fırsatına sahip” olduğunu ifade etti. Reform UK lideri Nigel Farage ise Trump’ın eleştirisini destekleyerek "Chagos Adalarını teslim etmenin engellenmiş olması sevindirici." dedi.

Ayrıca, Liberal Demokrat Parti lideri Ed Davey Trump’ın yorumlarının Keir Starmer’ın ABD ile olan ilişkilerinin başarısızlığını gösterdiğini öne sürdü; “Chagos Anlaşması hükûmetin onunla çalışabileceğini kanıtlaması olarak satılmıştı fakat şimdi çöküş aşamasında.” diye ekledi.

Kendini İfade Etme Hakkı Arayan Chagossianlar

Diğer taraftan Chagossian topluluğu da kendi haklarını savunmakta kararlı görünüyor. Diego Garcia’da doğmuş olan Bernadette Dugasse ve Bertrice Pompe gibi iki kadın, kendilerine doğduğu yere geri dönme hakkının verilmesini talep ediyorlar. Dugasse’nin ifadesine göre "Bu anlaşmanın durdurulması gerekiyor" çünkü geçmişte yaşananların dikkate alınmadığı düşünülüyor.

Pompe ise Trump’ın sözlerinin olumlu olduğu ancak bunların sadece “sözler” olduğuna dikkat çekti; gerçek değişim için Chagossianların masada yer alması gerektiğini vurguladı.

Sonuç Yerine: Gelecekte Ne Olacak?

Tüm bu tartışmalar ışığında Chagos Adaları üzerindeki egemenlik meselesi ve ilgili askeri üsle alakalı gelişmeler uluslararası ilişkilere önemli yansımalar yaratabilir. Anlaşma hala Parlamentoda onaylanmayı bekliyor olsa da hükümetin kesin bir duruş sergilemesi dikkat çekmektedir. Bu süreçte hem mevcut siyasi dinamiklerin hem de uluslararası baskıların nasıl evrileceği merak konusu olacaktır.

Bunun yanında iki ülke arasındaki ilişkilerin nasıl şekilleneceği ve bölgedeki stratejik dengelerin ne yönde değişeceği de izlenmesi gereken diğer unsurlardır. Özellikle büyük güçlerin politikalarının sahneye çıkmasıyla birlikte daha fazla belirsizliğin ortaya çıkması kaçınılmazdır.